On tili va adabiyot attestatsiya №6

InfoMaster

Mart 4, 2022

117 Ko'rishlar 1 izoh

SaqlashSaqlanganOlib tashlandi 0

OMAD YOR BO'LSIN!

On tili va adabiyot fanidan attestatsiya savollari №6

DIQQAT! Endi siz o'z bilmingizni sinab ko'rish bilan birga sertifikatga ham ega bo'lishingiz mumkin.

Sertifikat olish uchun barcha ma'lumotlarni to'g'ri kriting!

e-mail manzilini to'g'ri kriting, barcha ma'lumotlar sizga yuboriladi.
Testda 76% va undan yuqori natija oling va sertifikatni yuklab oling.

1 / 40

Matndagi tagiga chizib ko’rsatilgan so’zlardan birortasining ham ma’nosiga mos kelmaydigan izohni aniqlang.

Aytishlaricha, Iskandar taxtga o’tirgach, jahonda u tasarruf qilmagan joy qolmabdi. Dunyoning barcha shohlari uning qullug’ini ado etishni o’zlariga sharaf deb biladilar. Yetti iqlim dur-u javohirlari uning xazinasi sari oqib keldi. Yurti obod, xalqi farovon bo’ldi. Dunyoning jami oqil-u donishmandlarini jam etdiki, barcha ilm-u ma’rifat sirlari u uchun ayon bo’ldi. Shunday jahongir shoh ajal oldida ojiz qolib vasiyat qiladi: “Meni ko’mish uchun qabristonga olib borayotganda tobutdan bir qo’limni tashqariga chiqarib qo’ying. Toki unga boqqan kishilar yetti iqlimni olgan, yetti falak mushkulini hal qilgan qudratli oxir-oqibat bu dunyoni tark etib, quruq qo’l bilan u dunyoga ketayotganini ko’rsinlar. So’nggi yo’lga ketar ekanman, istaymanki, menday jahongirning dunyodan quruq qo’l bilan ketayotgani mol-dunyo to’plashga ruju qo’ygan odamlar uchun ibrat bo’lsin! Iskandardek qudratli shohning mol-mulki o’ziga vafo qilmadi, ammo uning adli, ilm-u irfoni tillarda doston bo’lib qoldi, zero insonning umri davomida to’plagan mol-u dunyosi bebaqodir, undan faqat ezgu amallargina yodgor bo’lib qoladi

A) Faxr, iftixor, faxrlanishga arziydigan

B) Egalik qilmagan, ixtiyoriga olmagan, xo’jayinlik qilmagan

C) Koinot, olam, falak, osmon

D) Tez o’tib ketadigan, doimiy, abadiy turmaydigan, saqlanmaydigan

2 / 40

Qaysi ijodkor o’z she’rida Vatanning tinchligini asrash xuddi “mo’rt shisha”ni asrashdek qiyin ekanligini eslatib o’tadi?

A) A. Avloniy

B) E. Vohidov

C) A. Obidjon

D) Zulfiya

3 / 40

“O`z qabohatini ko`rgan kishining o`zgalarning qabohatlarini ko`rmakka vaqti bo`lmas” kabi qissadan hissa Abdulla Avloniyning “Ikkinchi muallim” kitobidagi qaysi qismdan olingan?

A) “Xurus ila bo`ri”

B) “Yalg`on do`st”

C) “Saxiylik”

D) “Shayx Sa`diy”

4 / 40

Quyidagi qaysi javobda “ayirmoq” so`zi “xillab alohidalamoq” ma`nosida kelyapti?

A) Sardor janjallashyotgan o`quvchilarni ayira boshladi.

B) Gulhayo sovchi kelganini eshitib, es-hushidan ayrila yozdi.

C) Bobo Qambar dutorga loyig`ini ayirib olib, yo`nib charxlayapti.

D) Shoymurod o`ttizdan o`n beshni ayirdi.

5 / 40

1. Bir kun mag‘rur tilshunos sohilda turgan qayiqqa minib narigi qirg`oqqa o‘tmoqchi bo‘ldi. Sohilda yo‘lovchi kutib turgan qayiqchilardan biriga yuzlandi. Qayiq yaqinlashdi. Olim qayiqqa o‘tirdi. Dengizni tomosha qilib ketayotgan olim qayiqchidan so‘radi:
− Sen hech nahv o‘qiganmisan?
− Yo‘q men johil bir qayiqchiman.
Olim:
− E voh, juda xafa bo‘ldim. Demak, yarim umring bexuda
o‘tibdi, − deya achinib qayiqchiga qaradi.

2. Shu vaqt dovul turdi. Keyin dengizning o‘rtasida chayqala boshladi, qayiqchi butun kuchi bilan xavfdan qutulish uchun harakat qildi. Bo‘ron borgan sayin kuchayar, qayiq esa cho‘kish arafasiga edi. Shu vaqt qo‘rquvdan dir-dir titrayotgan olimdan qayiqchi so‘radi:
− Ey, har narsani bilgan olim do‘stim. Suzishni bilasanmi?
Yo‘q javobini olgan qayiqchi:
− Voh, voh, sen umringni behuda sarflabsan.

3. Hozir butun umring ketdi. Chunki birozdan keyin qayig‘im cho‘kadi. Yaxshi bilginki: bu yerda hozir nahv (grammatika) emas, mahv ilmi lozim. Agar mahv ilmini bilsang, qo‘rqmasdan dengizga sakra, − dedi. (Jaloliddin Rumiy, “Masnaviy”)

Jaloliddin Rumiyning “Masnaviy”si asosida tayyorlangan ushbu matnni o‘qing va raqamlab ko‘rsatilgan bandlarida ro‘y bergan xatoliklar turi moslashtirib ko‘rsatilgan to‘g‘ri javobni belgilang.

a) imloviy xatolik; b) ishoraviy xatolik (punktuatsion); c) uslubiy xatolik (qo‘shimcha qo‘llash bilan bog‘liq xatolik).

A) 1-a, 2-c, 3-b

B) 1-b, 2-c, 3-a

C) 1-b, 2-a, 3-c

D) 1-c, 2-b, 3-a

6 / 40

Quyidagi vazifadosh ko`makchilardan nechtasi ot turkumidan hosil bo`lgan?

Ost, tomon, oldin, yon, ust, orqa, so`ng, atab.

A) 5 tasi

B) 4 tasi

C) 2 tasi

D) 3 tasi

7 / 40

Qaysi gapda paronim bilan bog’liq xatolik mavjud?

A) Bu kasallikning davosini toppish uchun olimlar astoydil izlanishmoqda.

B) Xalqimiz uchun o’sha davrlarda bunday tushunchalar butunlay yot edi.

C) Yo’l yoqasidagi azim yong’oqlar, sizlar ham yaxshi qoling.

D) Mevasini ko’tarolmagan shoh qarsillab sindi.

8 / 40

Do’stlikni e’zozlashning zarur sharti do’stlar bilan uchrashib turishdir. Ushbu gapda ismning munosabat shaklini hosil qiluvchi qo’shimchalar soni nechta?

A) 5ta

B) 6ta

C) 3ta

D) 4ta

9 / 40

Qaysi gaplar juftligida berilgan -siz shaxs-son qo’shimchasi har ikki o’rinda ko’plik ma’nosini ifodalab kelgan?

A) Nimaga bitta o’zingiz turibsiz, qolgan yigitlar qani? Oyijon, bugun siz ham borasizmi, iltimos, bora qoling.

B) Hozir mana bu rasmni chizasiz, o’g’lim, keyin ikkovlashib kamchiligini to’ldiramiz. “Siz ham menga juda yoqasiz”, - dedi ustozga.

C) Kech bo’lib qoldi, qani, turinglar, yigitlar, endi ketasiz. Akramjon, siz hammasini yig’asiz, keyin birga jo’naymiz.

D) Nimaga qarab turibsiz, hammangiz o’z ishingizni davom ettiring. Shunaqa ham uxlaysizmi, turinglar, tush bo’lib ketdi- yu.

10 / 40

Qaysi gapda ham tub, ham yasama mavhum otlar ishtirok etgan?

A) Yalqovlik muhtojlikka olib keladi.

B) Hayo qalbning haqiqiy oynasidir.

C) Hunaringni ishga solib did bilan chiroyli bino solib bersalaring, bas.

D) Vatanimga qaytgach, vujudimni quvonch, shukronalik hislari chulg’ab oldi.

11 / 40

Mu...llif, ta...mil, ge...log, do...ra, sh...ira, j...iz, m...osh, m...ammo, m...orif, tabi...y, manf...at, ziro...t, insho...t. Qator unli qatnashgan so`zlarning nechtasida nuqtalar o`rniga keng unli qo`yiladi?

A) 8 ta

B) 10 ta

C) 6 ta

D) 12 ta

12 / 40

Gulxaniyning “Zarbulmasal” asaridagi qaysi masalda “yaxshilik qil suvg’a sol baliq bilur, baliq bilmasa xoliq bilur” deyilgan?

A) “Tuya bilan bo’taloq”

B) “Maymun va Najjor”

C) “Toshbaqa bilan chayon”

D) “Kabutar bilan zog”

13 / 40

Bu kun vaslingni tark ayla, tilar jannat zohidlar, Berurlar nasyag`a naqdni, u ne nodon xaloyiqtur? (Atoyi ) Ushbu baytda qanday she`riy san`at qo`llangan?

A) tazod

B) istiora

C) ta`did

D) tashbeh

14 / 40

Quyidagi qaysi gaplarda kelishik qo‘shimchasining adabiy til me’yorlariga amal qilinmasdan xato qo‘llanishi kuzatiladi? 1) Biz sizni gazeta sharhi bilan tanishtiramiz; 2) Ularga fikrining ravon so‘zlamoqni o‘rgatish kerak; 3) Qadim zamonga Chin mamlakatida bir ulug‘ podshoh bo‘lgan ekan; 4) O ‘quvchilarga ot va sifatni farqlash vazifasi topshirildi.

A) 1, 4

B) 1, 2, 3

C) 2, 3

D) 2, 3, 4

15 / 40

Berilgan qo`shimchalardan nechtasi faqat lug`aviy shakl yasovchi qo`shimcha hisoblanadi? -la, - (i)b – ta, - tacha, - roq, - mtir, - gach, - niki, - cha, - xon

A) 5

B) 6 ta

C) 7 ta

D) 8 ta

16 / 40

Barcha gap bo`laklari bir xil so`z turkumi bilan ifodalangan gaplarni toping? 1) Savol – kumush, javob – oltin; 2) Kitob – aql qayrog`i; 3) Hamma nopok, hamma egri, yolg`iz siz to`g`ri. 4) Rostlik –do`stlik, yolg`onchilik – ko`rgulik; 5) Yolg`on yondirar, haqiqat qondirar.

A) 1, 2, 4

B) 1, 2

C) 1, 2, 3

D) 3, 5

17 / 40

Omon Matjon kimning g`azaliga muxammas bog`lagan?

A) Navoiy

B) Lutfiy

C) Fuzuliy

D) Bobur

18 / 40

O`qib-o`rganmasdan ham foyda-zararning farqiga yeta olaman, degan odamni tentak deb bilmoq kerak. Gapda qaysi kelishik turi yoq?

A) jo`nalish kelishigi

B) chiqish kelishigi

C) tushum kelishigi

D) qaratqich kelishigi

19 / 40

Berilgan gaplarning qaysi birida imloviy xatolik uchramaydi?

A) Saxovat go`zallikdan ko`ra abzalroq.

B) Bilimsiz kishilarning ko`ngli xurafotga moyil bo`ladi. (Abu Rayhon Beruniy)

C) Istamay mutoala qilayotgan talaba – qanoatsiz qush ( S.Sheroziy)

D) Bahslashish ko`plarning qo`lidan keladi, oddiygina suhbatlashishni esa kamdan-kam kishi uddalaydi.

20 / 40

Zulfiyaning qaysi she`rida H.Olimjonning mashhur she`rida bir misra keltirilgan?

A) “ Bahor keldi seni so`roqlab”

B) “ O`g`lim, sir abo`lmaydi urush”

C) “Bog`lar qiyg`os gulda”

D) “ Baxtim bor ajoyib kishilar aro”

21 / 40

O`g`il bu xil suhbatni xushlamasligini bildirib, nigohini pastga olarkan, javobini juda qisqa qildi va bir muddatdan so`ng boshini ko`tarib, otasining holatidan dong qotdi. Cholning jag`i osilgan ko`zlari baqraygan, musichani haydamoqqa ko`tarilgan o`ng qo`li havoda muallaq qolgan. Bamisoli haykal, hatto kiprik qoqmasdi Parchadagi fonetik hodisalar miqdori?

A) 3

B) 5

C) 6

D) 4

22 / 40

Ishda to`g`rilik birovning nafsiga, moliga xiyonat qilmaslik, so`zda to`g`rilik har vaqt rost so`zlamaklikdur. (A.Avloniy) Ushbu gapda qatnashgan yasama so`zlar soni nechta?

A) 4 ta

B) 6 ta

C) 5 ta

D) 3 ta

23 / 40

Bolam kepti necha tog`lardan osha,
Ikki zulfi gardaniga yarasha,
Po`sht-a, po`sht, tomoshabin jonlarim,
O`lganning nesin qilasizlar tomosha.

Ushbu to`rtlik qaysi xalq doston qahramoni tomonidan aytilgan?

A) Sultonxon

B) Kuntug`mish

C) Go`rog`li

D) Hasanxon

24 / 40

Qaysi asar ko’pgina jahon tillariga jami 24 tilga tarjima qilingan va bu asar Janni Rodarining tahsiniga sazovor bo’lgan?

A) “Yetti zog’ora qissasi”

B) “Sariq devni minib”

C) “Shum bola”

D) “Shahzoda Plombir”

25 / 40

Qaysi gapda tinish belgisi noto`g`ri qo`yilgan?

A) Hozirgi yoshlarga aytar so`zimiz – o`tgan ajdodlarimizga munosib farzand bo`ling.

B) Kitob – eng yaqin sadoqatli do`stimiz.

C) “Tilga e`tibor – elga e`tibor”.

D) Aytadilar: “Fazilat nasl-u nasab bilan emas, balki odob bilan topiladi”.

26 / 40

Berilgan gaplarning qaysilarida faqat qo`shimcha tarkibida fonetik hodisa yuzaga kelgan 1) Cholning chapdast, chaqon o`g`li bor, mening ham shunday farzandim bo`lsa edi; 2) Mening ikki bolam bor, ikkisi ham mehribon; 3) Meniki va seniki shu aziz tuproq, ko`z qorachig`iday asraylik, o`rtoq! 4) Otang seni ko`rmadi, chog`i. 5) Har bir kishi kasb-korni mukammal bilmog`i, yaxshi tarbiya olmog`i va yaxshi xulq-odob, fazilatlarga ega bo`lmog`i kerak

A) 1, 2, 3, 4

B) 2, 4

C) 2, 3, 4, 5

D) 1, 2, 3, 4, 5

27 / 40

Hikmatni anglamoqning o‘zi bir hikmatdir. Ushbu gapdagi ismning munosabat shaklini hosil qiluvchi qo‘shimchalar soni nechta?

A) 5 ta

B) 3 ta

C) 4 ta

D) 6 ta

28 / 40

Cheksiz dasht, yassi tepaliklar…Me`morning mag`rib tomonda, tepaliklar ustida yarqirab turgan yarim oy o`rog`iga ko`zi tushdi. Ushbu gapda ochiq bo`g`in qatnashgan so`zlar miqdori nechta?

A) 19 ta

B) 12 ta

C) 5 ta

D) 11 ta

29 / 40

“Farhod va Shirin “ dostonida Farhod kimlardan ishq sirlarini o’rganadi? 1) Boniy; 2) Moniy; 3)Qoran; 4) Suhaylo; 5) Suqrot.

A) 1, 2, 3

B) 1, 3, 4

C) 1, 2, 3, 4, 5

D) 1, 3, 4, 5

30 / 40

Navoiyning ”Majolis un-nafois” asarida kim haqida shunday deyilgan: “Xuroson mulkining rangin fozili erdi, ko`p ulum va fununda mohir erdi Sanoe va aruz fanida barcha el ani musallam tutar erdi…?

A) Yahyo Sebak

B) Xondamir

C) Darvesh Mansur

D) Sharafiddin Ali Yazdiy

31 / 40

Og’ilxonada o’nga yaqin tuyoqlarimiz bor. Ostiga chizilgan so’zda ma’no ko’chishning qaysi turi qo’llangan?

A) metonimiya

B) metafora

C) sinekdoxa

D) vazifadoshlik

32 / 40

O`g`lining dardiga sarg`aygan onaning oh-vohlariga chidab bo`lmasdi. Ushbu gapda qaysi turkumga oid so`zlar ishtirok etgan?

A) ot, undov, sifat, fe`l

B) ot, sifat, olmosh, fe`l

C) ot, sifat, ravish, fe`l

D) ot, fe`l, undov

33 / 40

Oybekning “Bolaning ko’ngli podsho” parchasida supuruqsiz, qarovsiz qolgan keng hovli kimniki edi?

A) Musoning

B) Mirahmat otaning

C) Ahmadning

D) Dadaqozining

34 / 40

Qaysi gapdagi yordamchi so`z turkumi so`zlarining tarkibi faqat til undoshlaridan iborat?

A) Kiritmalar ham so`z, so`z birikmasi va gap shakllarida bo`lishi mumkin.

B) Dono suhbatidan sira qochmagil, ta`sirin o`tkazar senga ham u til.

C) Agar yerga topshirsang bir arpa dona, o`rim vaqti berar biri yuz dona.

D) Jaholat pardasi aql nurini to`sib qo`yadi va oz fursat o`tmay, u jarga qulab halok bo`ladi.

35 / 40

“Dunyoning ishlari“ qissasida doimo yaltiroq tugmachali jigarrang kitel kiyib yuradi, gapirganda duduqlanib qoladi, chap qo'li tayoqday osilib turadi. Ushbu ta'rif qaysi qahramonga berilgan?

A) Achinska

B) Xo'ja

C) Ermon buva

D) Egamberdi

36 / 40

Qo`shma gap berilmagan javobni toping?

A) G`ayratlining yuragi qaynar, g`ayratsizning yuragi o`ynar.

B) Guli yo`q bo`stondan yaproq yaxshi, foydasi yo`q yo`ldoshdan tayoq yaxshi.

C) Yuksak, teran va atroflicha fikr yurita oladigan va ijtimoiy faoliyatdan el-yurtiga naf yetadigan siymolarnigina mutafakkir deyish mumkin.

D) Do`stlikdan o`tadigan narsa yo`q, shuning uchun do`st orttirish imkoniyatini qo`ldan boy berma.

37 / 40

Berilgan zid ma’noli so’zlardan qaysilari fe’l so’z turkumiga oid hisoblanadi? 1) mehnatsevar-dangasa 2) kelmoq-ketmoq 3) yolg’onchi-rostgo’y 4) ost-ust 5) toza-iflos 6) qisqa-uzun 7) urush-tinchlik 8) kulmoq-yig’lamoq.

A) 2, 7

B) 2, 8

C) 1, 3

D) 5, 6

38 / 40

Ukamni men o`zim barvaqt uyg`otdim. Gapda qaysi turkum so`zlari qatnashgan?

A) ot, ot, olmosh, ravish, fe`l

B) ot, olmosh, ot, sifat, fe`l

C) ot, olmosh, olmosh, sifat, fe`l

D) ot, olmosh, olmosh, ravish, fe`l

39 / 40

Qaysi qatorda kompozitsion usuldagi ot+ot shaklida yasalgan so’z berilgan?

A) karnaygul

B) otboqar

C) achchiqtosh

D) oqqush

40 / 40

Berilgan hikmatli so`zlardan qaysi biri fikrlar zanjiridan uzilib qolgan?

A) Aql tarozisida tortib ko‘rilmagan har qanday bilim asossizdir. (Abu Ali ibn Sino)

B) Har bir kishining fe’li va xulq-atvori o‘z oldiga qo‘ygan maqsadiga intilishida namoyon bo‘ladi. (Gyote)

C) Tabiat kimga aql-idrok, bilim bersa, u ezgu ishlar qilishga qo‘l uradi. (Yusuf Xos Hojib)

D) Insonning eng sharafli va buyuk darajasi uning aqlidir. (Abdurauf Fitrat)

Baholash mezoni

- 75 foiz va undan yuqori ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tdi, oliy malaka toifasi (bosh o’qituvchi lavozimi) saqlansin”;

- 75 foizdan past ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tmadi, birinchi malaka toifasi (yetakchi o’qituvchi lavozimi)ga tushirilsin”;

- 75 foiz va undan yuqori ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tdi, oliy malaka toifasi (bosh o’qituvchi lavozimi) berilsin”;

- 74 foizdan 65 foizgacha ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tdi, birinchi malaka toifasi (yetakchi o’qituvchi lavozimi) saqlansin”;

- 65 foizdan kam ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tmadi, ikkinchi malaka toifasi (katta o’qituvchi lavozimi)ga tushirilsin”

- 64 foizdan 60 foizgacha ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tdi, ikkinchi malaka toifasi (katta o’qituvchi lavozimi) saqlansin”;

- 60 foizdan kam ko’rsatgichga ega bo’lsa - “Attestatsiyadan o’tmadi, mutaxassis (oliy yoki o’rta maxsus, kasb-hunar ma'lumotli o’qituvchi) lavozimiga tushirilsin”